หลักเกณฑ์การปฏิบัติเพื่อความปลอดภัย

1.  หลักเกณฑ์การปฏิบัติเพื่อการเก็บรักษา

  แอมโมเนีย  แอนไฮดรัส  สามารถเก็บได้ในภาชนะบรรจุต่อไปนี้

            ก.  ถังเก็บขนาดใหญ่อุณหภูมิต่ำ ณ ความดันบรรยากาศ (Refrigerated Atmospheric Pressure Storage Tanks) 
เป็นภาชนะบรรจุขนาดใหญ่ปริมาตรบรรจุ 10,000 – 50,000 เมตริกตัน นิยมใช้เก็บแอมโมเนียของโรงงานผลิตแอมโมเนีย หรืออุตสาหกรรมที่ใช้แอมโมเนียเป็นวัตถุดิบปริมาณมาก  ถังทำจาก Carbon Steel  อาจเป็นถัง 1 ชั้น  หรือ 2 ชั้น  มีฉนวนระหว่างชั้น
ก็ได้  ผนังด้านในเคลือบด้วยฉนวนที่กันความร้อนและทนการกัดกร่อน อุณหภูมิที่ควบคุม  -33 °C (-28 ^°F)  ความกดดัน  3.5  kPa  การรักษาสมดุลย์ของอุณหภูมิและความกดดันในถังโดยการระบายไอ (Vapor)  เข้าระบบทำความเย็นไอจะกลับเป็นแอมโมเนียเหลว ไหล กลับเข้าถังเก็บ  กรณีที่ระบบนำไอไปทำความเย็นล้มเหลว  จะมีระบบสำรองคือเผาไอทิ้ง (Flare)  หรือให้ไอผ่านน้ำ (Water scrubbing)  มีระบบควบคุมวาล์วจากระยะไกล  หลังบรรจุแอมโมเนียแล้วจะปิดผิว (Purge) ด้วยไนโตรเจน

        ข.  ถังเก็บทนความดัน (Pressurized Storage Spheres and Vessels)

                ข.1  ถังเก็บทนความดันทรงกลม (Spheres)   ขนาดบรรจุ 3,000 เมตริกตัน  ใช้เก็บแอมโมเนียที่ห่างไกลโรงงานผลิตและเก็บ 
เพื่อถ่ายบรรจุเข้าภาชนะบรรจุบนรถยนต์  รถไฟ และท่อบรรจุก๊าซ (Cylinder)  สภาวะที่เก็บความกดดัน 350 kPa (6o psig) และ 1 ^°C
(34 ^°F)  กึ่งให้ความเย็น (Semirefrigerated)  โดยระบายไอก๊าซไปเข้าระบบทำความเย็นให้ถังเก็บ มีอุปกรณ์ควบคุมวาล์วระบบความดัน จากระยะไกล ถังทำจากโลหะ Carbon Steel  ที่ปรากฎใช้ในประเทศไทยการออกแบบถังเป็นไปตาม  มาตรฐาน ASME  SEC  VIII, DIVISION I (American Standard Mechanical Engineering)  หรือ  BS-5500  ออกแบบใช้งานที่ 250 psig

                ข.2  ท่อบรรจุก๊าซ (Cylinders)  ใช้เป็นภาชนะบรรจุเพื่อขนส่งก๊าซปริมาณไม่มาก  ขนาดบรรจุประมาณ 68 – 115 ลูกบาศก์เมตร  ความดันต่ำสุดที่ใช้ในการออกแบบ 1,720 kPa (250 psig) ท่อผลิตจาก Carbon Steels Stainless steels, Quenched and Tempered Steels,  Aluminium Alloys  โลหะที่ใช้ทำวาล์ว Carbon Steels, Stainless Steels.  การบรรจุแอมโมเนียให้บรรจุ 53% ของท่อยอมให้มีออกซิเจนปนเปื้อนได้ 0.5 ppm  น้ำ 2,000 ppm  เพื่อป้องกันการกัดกร่อนแตกร้าว ของท่อบรรจุมาตรฐานการออกแบบและตรวจสอบท่อชนิดนี้ ส่วนใหญ่ใช้มาตรฐาน  ASME  SEC.  VIII,  DIVISION I

สำหรับประเทศไทย สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมมีกำหนดมาตรฐาน     เกี่ยวกับท่อบรรจุก๊าซแอมโมเนียดังนี้

           -  มอก.  88 – 2512  สีและสัญลักษณ์สำหรับภาชนะบรรจุก๊าซที่ใช้ในทางอุตสาหกรรม  สีภาชนะมีสีดำ  แถบสีรอบไหล่ภาชนะสีแดง
และเหลือง  ความกว้างของแต่ละแถบต้องไม่เล็กกว่า 1 ใน 8 ของเส้นผ่าศูนย์กลางภายนอกของภาชนะบรรจุนั้น  มีข้อความชื่อ  ก๊าซแอมโมเนีย NH₃ เป็นอักษรสีขาวสูง 1 ใน 8 ของเส้นผ่าศูนย์กลางภายนอก  ตำแหน่งอยู่ส่วนบนของภาชนะบรรจุ

            -  มอก. 358 – 2531 การใช้และการซ่อมบำรุงภาชนะบรรจุก๊าซทนความดัน  กำหนดอัตราส่วนการบรรจุสูงสุด0.53ของปริมาตรถัง
   ความดันใช้งาน  2.80  เมกะพาสคัล   ความดันทดสอบ 3.6    เมกะพาสคัล  ระยะเวลาการทดสอบดังนี้

                                                = กรณีความจุน้ำไม่เกิน  500  ลูกบาศก์เดซิเมตร

-          ตรวจสอบทุก 3 ปี

-          ท่อที่ใช้งานมาแล้ว 10 ปี  ตรวจสอบทุก  2  ปี

-          ท่อที่ใช้งานมาแล้ว 20 ปี   ตรวจสอบทุก  1  ปี

=    กรณีความจุน้ำเกิน  500  ลูกบาศก์เดซิเมตร

-          ตรวจสอบทุก  5  ปี

-          ท่อใช้งานมาแล้ว  10  ปี  ตรวจสอบทุก  2  ปี

-          ท่อใช้งานมาแล้ว  20  ปี  ตรวจสอบทุก  1  ปี

รายการและวิธีการตรวจสอบเป็นไปตามรายละเอียดใน  มอก. 358 – 2531

                                  -  มอก. 255 – 2521  กลอุปกรณ์นิรภัยแบบระบาย ^*  (Safety relief device)  ของถังบรรจุก๊าซแอมโมเนีย เป็นชนิดจุดหลอมละลาย ^** (Fusible plug)  หรือจุดหลอมละลายเสริมกำลัง ^*** (Reinforced fusible plug)  มีข้อกำหนด การติด ตั้ง ดังนี้   

                                    (ก) ถังบรรจุก๊าซที่มีความยาวเกิน 760 มิลลิเมตร  ไม่รวมคอถัง  ต้องติดตั้งกลอุปกรณ์นิรภัยแบบระบายที่ปลาย
ทั้ง 2 ข้าง ของถัง    

                                    (ข)  ถังบรรจุก๊าซที่มีความยาวน้อยกว่า 760 มิลลิเมตรให้ติดกลอุปกรณ์นิรภัยแบบระบายที่ปลายข้างเดียวเท่านั้น

                                    (ค)  ถังที่มีความจุของก๊าซน้อยกว่า 75 กิโลกรัม ไม่ต้องติดกลอุปกรณ์นิรภัยแบบระบาย

การบำรุงรักษา และการทดสอบระบุรายละเอียดใน  มอ. 255 - 2521

  ^*     กลอุปกรณ์นิรภัยแบบระบาย (Safety relief device)  หมายถึง  อุปกรณ์ที่สามารถป้องกันไม่ให้ถังบรรจุก๊าซ แตกหรือระเบิด  อันเนื่องมาจากความดันภายในมากเกินไป

^**     จุกหลอมละลาย (Fusible plug)  หมายถึง  ชิ้นส่วนทำงานที่มีรูปร่างเป็นจุก  ทำด้วยวัสดุที่มีจุดหลอมตัวต่ำ    โดยปกติจะเป็น
โลหะผสม  ทำหน้าที่ปิดช่องระบายของกลอุปกรณ์นิรภัย  แบบระบายในภาวะปกติ  จุกนี้จะหลอมละลายเพื่อให้ก๊าซระบายออกเมื่ออุณหภูมิ
เพิ่มขึ้นถึง 74 °C

^***  จุกหลอมละลายเสริมกำลัง (Reinforeed fusible plug)  หมายถึง  จุกหลอมละลายที่มีแกนทำด้วยโลหะมีอุณหภูมิจำนวนสูงล้อมรอบ
ด้วยโลหะที่มีจุดหลอมตัวต่ำ และมีอุณหภูมิ  74 ^°C

1.1  การเก็บรักษาแอมโมเนีย  แอนไฮดรัส  ในถังเก็บขนาดใหญ่อุณหภูมิต่ำ  ณ ความดันบรรยากาศ (Refrigerated Atmospheric Pressure Storage Tank)  และถังเก็บทนความดัน  (Pressurized Storage Spheres)  มีหลักเกณฑ์ดังนี้

1.1.1           ทำเลที่ตั้งของถังเก็บรักษาจะต้องห่างจากที่ชุมชน สถานที่สาธารณะโดยคิดที่ขนาดบรรจุ  ถ้าน้อยกว่า
    100 เมตริกตัน  ระยะห่าง  250  เมตร  ถ้าขนาดบรรจุมากกว่า 100 เมตริกตัน  ระยะห่าง  500  เมตร

1.1.2           ถังเก็บต้องได้รับการออกแบบคำนวณ และสร้างตามมาตรฐานที่เป็นที่ยอมรับ เช่น  ASME, API   
    สำหรับการก่อสร้างต้องอยู่ภายใต้การควบคุมดูแลของวิศวกรที่ได้รับใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ
    วิศวกรรมควบคุม  รวมทั้งต้องผ่านการตรวจสอบความปลอดภัยก่อนใช้งาน โดยมีเอกสารรับรอง
    ของวิศวกร  หลังใช้งาน 6 ปี นับจากวันตรวจสอบครั้งแรกให้มีการตรวจสอบความปลอดภัยโดยมีเอกสาร
    รับรองของวิศวกรผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมเป็นประจำทุก 5 ปี 
    และได้รับการตรวจพินิจโดยสายตา (visual Test)  อย่างน้อยปีละครั้ง

1.1.3          ระบบท่อก๊าซ  การติดตั้ง วาล์ว  มาตรวัด และอุปกรณ์ความปลอดภัยต่าง ๆ ต้องเป็นชนิดที่เหมาะกับ
   ก๊าซแอมโมเนีย เช่น ต้องไม่ทำจาก ทองแดง  สังกะสี  ดีบุก  ทองเหลือง

1.1.4          ระบบท่อจ่ายก๊าซและวาล์วทุกตัวต้องได้รับการตรวจสอบก่อนการใช้งานโดย วิศวกรที่ได้รับใบอนุญาต
   ประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมและทดสอบเป็นประจำอย่างน้อยปีละครั้ง

1.1.5           ต้องมีระบบควบคุมการไหล และวาล์วนิรภัยที่สามารถควบคุมได้จากระยะไกล

1.1.6           ต้องติดตั้งอุปกรณ์การตรวจจับ  Heat detector  และ  Gas detector  บริเวณลิ้นนิรภัย (Safety 
     relife Value)

1.1.7           ต้องจัดให้มีระบบการป้องกันและระงับอัคคีภัยดังนี้

-          Water Spray System

-          ปุ่มแจ้งสัญญาณ

-          ท่อน้ำดับเพลิง

-          ถังดับเพลิง

1.1.8          ติดดวงไฟให้แสงสว่าง (Lighting)  และสายดิน (Grounding) บริเวณส่วนบนของ ถังเก็บ

1.1.9          ระบบไฟฟ้า และอุปกรณ์ไฟฟ้าต่าง ๆ ต้องเป็นแบบป้องกันการระเบิด และเกิด ประกายไฟ (Explosion
   Proof)

1.1.10       ต้องจัดให้มีอุปกรณ์กรองอากาศชนิดมีไส้กรอง, อุปกรณ์ช่วยหายใจ  SCBA  และบริเวณล้างตา ฝักบัว
   ชำระล้าง  ตามจุดต่าง ๆ รอบ ๆ ถังเก็บ  รวมทั้งหมั่นตรวจสอบว่าอยู่ในสภาพใช้งานได้

1.1.11       ต้องติดตั้งอุปกรณ์วัดทิศทาง และความเร็วลมบริเวณถังเก็บ

1.1.12       ต้องจัดทำแผนระงับภัย  จากการรั่วไหล  อัคคีภัย  รวมทั้งมีการซักซ้อมเป็นระยะ โดยสม่ำเสมอ  อย่างน้อย
  เดือนละครั้ง

1.1.13       ควรมีเขื่อนคอนกรีตที่มีขนาด และความแข็งแรงเพียงพอที่จะสกัดกั้นการหกรั่วไหลของสาร และน้ำ
  จากการฉีดควบคุมละอองไอมิให้ขยายวงกว้าง

1.1.14     ด้านนอกถังเก็บแอมโมเนีย ทาด้วยสีขาว  ติดชื่อเป็นภาษาไทยสีแดงว่า” แอมโมเนีย แอรไฮดรัส”    การติดป้าย  และสัญลักษณ์ให้ ติดดังนี้   ป้ายรูปกระโหลกไขว้   ป้ายรูปสารหกจากหลอดทดลองถูกมือ และโลหะ  ป้าย  NFPA  ของแอมโมเนีย   แอนไฮดรัส   ท่อขนถ่ายทาด้วยสีเขียว

1.1.15     ติดป้ายสัญลักษณ์ความปลอดภัยในการทำงาน  เช่น  ที่ชำระล้างกาย – ตา ฉุกเฉินให้สวม แว่นตา